Bordsessies met de billen bloot

Scrummen met leerlingen

Een bord met doelen, afspraken en behaalde successen. Eromheen een groep leerlingen die in maximaal vijftien minuten de voortgang bespreekt. Een groeiend aantal scholen gebruikt de “bordsessies” van stichting LeerKRACHT.


Door: Irina Mak

De ietwat verlegen Yael leidt een bordsessie van groep 8 op basisschool de Schakel in de Amsterdamse Bijlmer. Ze neemt met de klas de doelen door die ze samen gesteld hebben en wijst ook andere leerlingen aan. ‘Wie bewaakt de tijd? Wie gaat schrijven? En wie let op Dwayne?’ Dwayne Albus is de meester. Als hij zich onverhoopt met de bordsessie bemoeit, moet hij vijf keer opdrukken. De vorige keer werden het vijftien push-ups. Dwayne heeft de bordsessies namelijk aan zijn klas overgedragen. Het groepsgemiddelde voor rekenen moest met een half punt omhoog. Dat is gehaald, zelfs met een heel punt. Ook voor spelling moest het omhoog, maar dat is niet gelukt. ‘Oké, hoe gaan we dit aanpakken?’, vraagt Yael. ‘Elkaar vaker overhoren?’ Afgesproken wordt dat meester Dwayne de woorden van de week alvast in een extra oefenprogramma zet, zodat ze thuis ook kunnen oefenen.

‘Leerlingen weten beter waarom ze iets aan het leren zijn’

Tijd en communicatie

Albus staat sinds 2002 voor de klas. De bordsessies houdt hij sinds begin dit schooljaar; één aan het begin van de week en eentje aan het eind. In het bedrijfsleven zou je het scrummen noemen. De kinderen peilen ook hun stemming, zo weten ze met welk gevoel de ander de week in gaat. Albus is enthousiast: ‘Het wakkert de intrinsieke motivatie aan. Leerlingen weten beter waarom ze iets aan het leren zijn en komen zelf met ideeën.’ Er zijn ook nadelen: ‘Het kost tijd. Zeker in het begin is het moeilijk om een nieuw systeem in te voeren. Het vergt veel communicatie en je hebt ook zo veel andere dingen te doen. Maar de voordelen zijn groot: plezier, het herontdekken van je vak.’ Albus houdt ook bordsessies met zijn collega-leerkrachten op de Schakel. Sterker nog, zo begon het, als onderdeel van de methode van stichting LeerKRACHT. Die is opgericht door Jaap Versfelt, voormalig partner van organisatieadviesbureau McKinsey.

dwayne
 

Hoe effectief is LeerKRACHT?

De Universiteit Utrecht heeft de impact van de methode twee jaar geleden onderzocht. Uit hetrapport komt o.a. het volgende naar voren:

  • 80% van de leraren ziet betere prestaties van leerlingen of verwacht dat nog.
  • 63% zegt sinds de methode ‘één keer per maand of vaker’ een les van een collega te bezoeken.
  • 69% zegt leerlingen meer feedback te geven dan voorheen.

LeerKRACHT-oprichter Jaap Versfelt: ‘Er komt meer onderzoek. Het NRO (Nationaal Regieorgaan Onderwijsonderzoek) is net gestart met het doorlichten van onze meetinstrumenten. Ook zijn we als stichting op zoek naar een universiteit of instituut dat onze impact eind 2016 onafhankelijk wil onderzoeken. Het is namelijk de bedoeling de stichting in 2020 op te heffen. Dan gaan scholen er zelfstandig mee verder.’

LeerKRACHT hanteert drie instrumenten: bordsessies, lesbezoek van een collega met feedbackgesprek, en gezamenlijk lesontwerp. ‘Eenvoudige interventies die uitgaan van de kwaliteiten van docenten’, zegt Versfelt. ‘Wat zien zij bij elkaar en bij zichzelf? Hoe kunnen ze elkaar helpen?’ Een leraar die bijvoorbeeld moeite heeft om orde te houden in een klas, of zwakke leerlingen niet goed meekrijgt, kan wat hem betreft veel leren van de ervaring van collega’s. ‘Een cursus vragen aan de directie kan altijd nog. Ga eerst uit van de kennis die er al is in het team.’ Die stap was lange tijd geen logische, aldus Versfelt. Lesgeven is een solitair beroep. ‘Het product dat je maakt, je les, is zeer persoonlijk. Je doet het op jouw manier, deels vanuit gevoel. Lesbezoek en feedback moeten daarom heel tactvol gebeuren. “Ik zag dit, en het had vervolgens dat effect op mij.”’

‘Docenten zijn niet langer zwemmers met de schoolleiding als redder’

Met de billen bloot

Die kwetsbare opstelling is volgens Lia Suurd het mooiste van LeerKRACHT. Suurd is teamleider en coach voor de methode binnen de scholengemeenschap Etty Hillesum Lyceum in Deventer. ‘Ik herken bij ons een cultuuromslag waarbij docenten eigenaarschap mogen en kunnen nemen. Er wordt nu een beroep gedaan op je verantwoordelijkheid, initiatief en creativiteit. Daarvoor leken docenten soms zwemmers met de schoolleiding als redder. Het delen van verantwoordelijkheid en problemen is soms best spannend. Iedereen moet met de billen bloot.’

Suurds tip? ‘Houd het klein. Vraag bijvoorbeeld: “Ik wil dit en dit met m’n klas bereiken, weet jij een werkvorm?” Wees trots op kleine successen: “Deze leerling had vandaag zijn huiswerk goed gemaakt!” Docenten zijn soms geneigd te denken: nou en? Zo hoort het toch? Nee, vier het!’ Suurd hoopt dat werken met bordsessies binnen het Etty Hillesum ook met leerlingen gaat gebeuren. ‘Ik word geïnspireerd door het antwoord van een leerling op de vraag: wat vind jij een goede les?’

LeerKRACHT in cijfers en feiten

  • Zo’n 10.000 leraren werken volgens de methode.
  • In 2012 deden 16 scholen mee, nu ongeveer 350.
  • Deze scholen hebben samen meer dan 200.000 leerlingen.
  • 1 op de 10 middelbare scholen doet mee.
  • 1 op de 3 mbo’s heeft meerdere teams die meedoen.
  • Honderden basisscholen doen mee.
  • LeerKRACHT is een goededoelenstichting zonder winstoogmerk met de ANBI-status. Gefinancierd door goededoelenfondsen, bedrijven, onderwijsorganisaties en een bijdrage van deelnemende scholen.
  • De stichting heeft veel partners die ondersteunen: de onderwijsvakbonden, werkgeversorganisaties in het onderwijs, bedrijven en nog vele anderen.
Deel dit artikel
spotlight-wit